دوره متوسطه دوم دخترانه - تربت حیدریه
امروز    ساعت:
ویژه ها
Untitled 2
نظر سنجی
مقالات اساتید ---> کاربرد پلاسما در داروسازی و درمان بیماریها- شماره پنج { - }
 

در آخرین مقاله از مجموعه مقالات پلاسما، کاربردهای پلاسما به ویژه پلاسمای خون را در داروسازی، تشخیص و درمان بیماری‌ها بیان می‌کنیم.

در زمینه تشخیص بیماری‌ها با استفاده از پلاسما، به ذکر یک نمونه بسنده کرده و سپس به تشریح ویژگی‌های پلاسمای خون و کاربرد آن در داروسازی و درمان می‌پردازیم.

تشخیص بیماری تیروئید

در این روش تشخیصی که به روش LIBS معروف است، یک پالس لیزری بر روی نمونه ناخن متمرکز شده و بخش میکرومتری از سطح ناخن کنده می شود. ماده کنده شده بیشتر انرژی لیزر را جذب کرده و پلاسمای کوچکی در جلو نمونه ایجاد می شود.

 پس از اتمام پالس لیزر، پلاسمای حاصله به تدریج خنک شده و عناصر مختلف آن، تابش طیفی منحصر به فردی ساطع می کنند. با تجزیه‌ی طیف ساطع شده از پلاسما می توان عناصر موجود در نمونه را تشخیص داد.

نتایج حاصل از این آزمایشات نشان می دهد که تفاوت بارزی بین عناصر سدیم و پتاسیم ناخن افراد سالم و بیماران تیروئیدی وجود دارد.

پیش بینی می شود با استفاده از این روش بتوان زمان تشخیص بیماری تیروئید را به کمتر از یک دقیقه رساند.

 

پلاسمای خون

خون بافتی پیوندی است که با گردش در داخل رگ‌های خونی اصلی، اکسیژن و مواد غذایی را به بافت‌های مختلف بدن منتقل کرده و به دفع مواد زائدی مانند دی‌اکسیدکربن کمک می‌کند. سلول‌های خون در داخل مایعی زمینه‌ای به نام پلاسما شناورند. خون در محیط خارج از بدن منعقد شده و به صورت لخته در می‌آید و قسمت محلول آن به صورت مایعی زرد و روشن به نام پلاسما، از آن جدا می‌گردد. حجم خون در یک فرد بالغ بطور متوسط 5 لیتر است که  56 درصد آن از پلاسما و 44 درصد آن از سلول‌های خونی (گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها) تشکیل شده است.

پلاسما مایعی است که 90 درصد آن را آب، 7 درصد آن را پروتئین‌ها، یک درصد آن را املاح معدنی و بقیه آن را ویتامین‌ها، مواد قندی و مواد لیپیدی، هورمون‌ها و اسیدهای آمینه تشکیل می‌دهد. پروتئین‌ عمده پلاسما آلبومین است که بوسیله کبد ساخته می‌شود و مهمترین وظیفه آن حفظ فشار اسمزی خون می‌باشد.

خون از دو قسمت سلولی و پلاسمایی تشکیل شده است

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t10.JPG

 

ترکیبات عمده‌ی پلاسما

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t11.JPG

 

پروتئیـــــــن های موجود در پلاسمـــــــــــا

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t12.JPG

 

یون‌های پلاسما

   یون‌های معدنی پلاسما در حفظ موازنه نمک، PH و فشار اسمزی بین پلاسما و آب میان بافتی و سلول‌های بافت‌ها دخالت دارند. یون سدیم، کاتیون اصلی و یون کلر، آنیون اصلی پلاسما است. غلظت کاتیون‌ها و آنیون‌های پلاسما کاملاً متعادل است.

 پلاسما چگونه جمع آوری میشود؟

اهدای پلاسما، مشابه اهدای خون است. یک سر سوزن وارد رگ بازوی اهداکننده میشود و خون از طریق آن و لوله استریل یک بار مصرف وارد محفظه ای میشود که در آن خون اهداکننده بسته به نوع دستگاه، سانتریفیوژ یا فیلتر می شود. در نتیجه اجزای سلولی خون و پلاسما از هم جدا می شوند. سلول های خونی از طریق  همان سوزن به اهداکننده برگشت داده میشود و پلاسما در ظرف مخصوص جمع آوری می شود. در این فرآیند محلول نرمال سالین نیز به اهداکننده جهت جبران حجم پلاسما تزریق می شود. این فرآیند ، پلاسما فرزیس نام دارد.

جمع آوری خون در محفظه‌ی سانتریفیوژ

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t13.JPG

 

جداسازی پلاسما در ظرف مخصوص

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t14.JPG

 

بازگشت سلول های خونی به اهدا کننده پلاسما

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t15.JPG

 خودکفایی ایران در تولید پلاسما

از خون، فرآورده هاي مختلفي مانند آلبومين گرفته مي شود که در درمان بيماري‌هاي کبدي و کليوي موثر است. علاوه بر آن، ايمونوگلوبين نيز از پلاسما گرفته مي شود که در درمان افراد دچار نقص ايمني به کار مي آيد و جزو گران ترين داروهاي عرضه شده در جهان است. حدود 25 محصول از پلاسما گرفته مي شود که از مهمترين آنها به ايمونوگلوبولين، فاکتور 8، آلبومين و فاکتور 9 مي توان اشاره کرد.

 پلاسمايي که براي تهيه داروها استفاده مي شود به دو روش به دست مي آيد، اين پلاسما از خون و يا به طور مستقيم از اهدا کننده گرفته مي شود. در دنيا سالانه 27 ميليون ليتر پلاسما استحصال مي شود که 8 تا 9 ميليون ليتر آن از طريق اهداي خون است.

ارزش بازار پلاسما حدود 7 ميليارد دلار است که عمده اين بازار چه در زمينه توليد و چه در زمينه استفاده از پلاسما در اختيار آمريکاست. حدود 40 درصد از پلاسما در آمريکاي شمالي، 32 درصد در اروپا، 19 درصد در آسيا، 21 درصد در خاورميانه مصرف می‌شود  و مردم فقير دنيا در کشورهاي آفريقايي، سهمي در دسترسي و استفاده از پلاسما ندارند. هر سال مصرف فاکتورهاي خوني افزايش مي يابد به گونه اي که در حال حاضر فاکتور 8 به شکل نوترکيب در جهان استفاده مي شود و ميزان استفاده از آن رو به افزايش است. خوشبختانه  فاکتور 8 نوترکيب در ايران ساخته شده است و اين کار يک شاهکار دارويي محسوب مي شود.

ایران با پيشرفت هاي صورت گرفته در توليد پلاسما، به عنوان ماده اوليه محصولات خوني، به ويژه  براي توليدIVIG و فاکتور 9، به خودکفايي رسيده است. همچنين بخش عمده‌ی داروهایی که از ساير فرآورده هاي خوني مانند فاکتور هشت و آلبومين ساخته می‌شود نیز با پلاسماي ايراني تولید مي شود.

 تامين پلاسما در داخل کشور نه تنها از نظر اقتصادي مقرون به صرفه است، بلکه موجب جلوگيري از انتقال برخي از بيماري‌ها به داخل کشور مي شود. به عنوان نمونه ويروسHIV  از طريق فرآورده هاي خوني غربي وارد کشور شد به گونه اي که در ابتدا بيش از 170 نفر مبتلا به اين ويروس شدند.هر نفر با اهداي خون خود جان شش نفر را مي تواند نجات دهد و کشور ما خوشبختانه از نظر اهدا کنندگان در منطقه در جايگاه اول قرار دارد.  از پلاسما مي توان 40 دارو به دست آورد که در ادامه چند نمونه از این داروها را معرفی می‌کنیم.

 

داروهایی که از پلاسمای خون ساخته می‌شوند

ALBUMIN ( آلبومین )

آلبومین‌ یک‌ تنظیم‌کننده‌ مهم‌حجم‌ خون‌ در گردش‌ و نیز حاملی برای هورمون ها،آنزیم ها،فرآورده های دارویی و سموم است. 

محلول های‌ حاوی‌ آلبومین

·         ‌در درمان‌ فوری‌ کمی‌ حجم‌ خون‌ همراه‌ یا بدون‌ شوک‌

·         در درمان کمی‌ پروتئین‌ خون‌، دربیمارانی‌ که‌ دچار سوختگی های‌ شدیدشده‌اند

·         به‌منظور حفظ حجم‌ پلاسما و غلظت‌ پروتئین‌ و جلوگیری‌ از غلیظ شدن ‌خون‌

·         به‌عنوان‌ داروی‌ کمکی‌ برای ‌رقیق‌ نمودن‌ خون‌ در اعمال‌ جراحی‌ بای‌پس‌ قلبی‌ ـ عروقی‌ 

·         در درمان‌ کمکی‌  عفونت های ‌داخل‌ حفره‌ شکم‌

·         به‌صورت‌ کمکی‌ در درمان ‌بیماران‌ تحت‌ همودیالیز و نارسایی‌ حادکبدی‌ مصرف‌ می‌شود .

 

ANTIHEMOPHILIC FACTOR ( فاکتور هشت )

فاكتور ضدهموفيلي‌ یا فاكتور(VIII ) براي‌ كنترل‌ و پيشگيري‌ خونريزي‌، ازجمله‌ خونريزي‌ طي‌ اعمال‌ جراحي‌ يا پس‌ ازآن‌ يا در بيماران‌ مبتلا به‌ هموفيلي‌ A مصرف‌ مي‌شود.

 

APROTININ  ( آپروتينين‌ )

آپروتينين‌

·         در بيماراني‌ كه‌ درمعرض‌ خطر شديد از دست‌دادن‌ خون‌ درطول‌ عمل‌ جراحي‌ قلب‌ باز يا پس‌ از آن ‌هستند

·         در بيماراني‌ كه‌ نگهداري ‌بهينه‌ خون‌ در آنان‌ در اولويت‌ مطلق‌ است‌

·         درخونریزي‌هاي‌ مخاطره‌آميز ناشي‌ از زيادي‌ پلاسمين‌ خون مصرف‌ مي‌شود.

 

FIBRINOGEN ( فيبرينوژن‌ )

فيبرينوژن‌

·         براي‌ كنترل‌خونريزي‌ در مواردی مانند جدا شدن‌ زودرس‌ جفت ‌و مرگ‌ جنين‌ در رحم‌

·         پس ‌از جراحي‌هاي‌ بزرگ‌ قفسه‌ سينه‌ يا لوزالمعده‌

·         در كمي‌ اكتسابي‌ يا مادر زادي ‌فيبرينوژن‌ خون‌ مصرف‌ مي‌شود.

 

GELATIN MODIFIED

اين‌ محلول‌ به‌ عنوان‌

·         حجيم‌كننده‌ پلاسما در موارد شوك‌ ناشي‌ ازكاهش‌ حجم‌ خون‌ 

·         جانشين‌ مايعات‌ در تعويض‌ پلاسما

·         جانشين ‌پلاسما در گردش‌ خون‌ خارج‌ از بدن‌

·         ‌پرفوزيون‌ عضو جدا شده‌

·         محلول‌ حامل‌ براي‌ انسولين‌ مصرف‌مي‌شود.

HEPARIN ( هپارين‌ )

هپارين‌

·         در پيشگيري‌ و درمان‌ ترومبوز وريدهاي‌ عمقي‌

·         در جلوگيري‌ از انعقاد خون‌ در گردش ‌خون‌ خارج‌ بدن‌ طي‌ جراحي‌ قلب‌ و روش‌هاي‌ دياليز

·         به‌ عنوان‌ داروي‌ كمكي‌ دردرمان‌ آمبولي‌ شرياني‌ محيطي‌ و كاهش‌خطر بروز ترومبوز مغزي‌ و مرگ‌ در بيماراني‌ كه‌ دچار حمله‌ پيشرونده‌ شديد و ناگهاني‌ مي‌شوند مصرف‌ مي‌شود.

 

 IVIG (ایمونوگلوبولین تزریقی ـ‌ وریدی)

در بسیاری از بیماری‌ها و اختلالات، از جمله در بیماران پیوندی و دچار نقص ایمنی بدن کاربرد دارد و دریچه جدیدی برای درمان بسیاری از بیماری‌هاست.

در ادامه به معرفی یک روش درمانی مفید با استفاده از پلاسمای خون می‌پردازیم.

پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)

پلاسمای غنی از پلاکت، به عنوان یک پیشرفت غیر منتظره‌ی علمی در زمینه تسریع التیام بافت‌های سخت و‌ نرم بدن، حائز اهمیت فراوان است. این ماده نمایانگر یک فن آوری نوین در دانش بافت شناسی و درمان سلول است. 

 

    GBEX-PRP   پلاسما درمانی یا سلول درمانی 

(Gel Bace Extraction Platelet Rich Plasma)

پلاکت‌ها سلول‌های اصلی انعقاد خون بوده که وظیفه آنها تولید موادیست که فرآیند لخته شدن یا انعقاد خون را در زمان خونریزی بر عهده دارند. یکی از موادی که از پلاکت‌ها ترشح می شود، ماده ای به نام فاکتور رشد (GROWTH  FACTOR) است که وظیفه آن تحریک رشد سلول‌هایی از جمله سلول بنیادی می باشد.

 اگر بتوانیم سلول‌های بنیادی و پلاکت‌ها را جداسازی نموده و سپس فاکتور رشد را از پلاکت‌ها خارج کرده و با آن سلول‌های بنیادی را وادار به رشد کنیم، این سلول‌ها آماده  رشد و تبدیل به سلول‌های مجاور خود می شوند.

تصفیه سازی خون     پلاکت + سلول بنیادی    فاکتور رشد + سلول بنیادی    سلول بنیادی آمادهَ رشد

تبدیل سلول‌های بنیادی به سلول‌های خونی، ماهیچه و نورون‌های عصبی

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t16.JPG

 

روش کار

سال‌ها قبل، یک شرکت آمریکایی، با تکنولوژی نانو، یک ژل خاص کشف کرد که میتوانست سلول‌های خاصی را از خون جدا کند. این ژل بعداً برای پلاسما درمانی استفاده شد و نتایج فوق العاده ای نشان داد.

روش کار به این ترتیب است که مقداری خون (10 سی سی) از شخص گرفته شده و درون یک لوله استریل که حاوی این نانو ژل میباشد ریخته می‌شود. سپس  لوله درون یک دستگاه سانتریفوژ گذاشته شده و طی زمان خاصی سانتریفوژ می‌شود. ژل یادشده، مقداری پلاسما+سلو‌ل‌های سفید، پلاکت و سلول بنیادی را از خون جدا میکند . پلاکت‌ها بوسیله مواد خاصی فعال شده و فاکتور رشد درون خود را تحویل سلول‌های بنیادی می‌دهند تا فعال شوند.

این محلول به بدن تزریق می‌شود. محل تزریق بسته به نوع نیاز تعیین می‌شود. پس از تزریق پلاسما طی مدت زمان نامشخصی که از روزها تا ماه‌ها متغیر می‌باشد، فرآیند رشد و تحریک سلولی اتفاق می‌افتد.

کیت پلاسمای تهیه شده از ژل مخصوص

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t17.JPG

 موارد استفاده از پلاسما درمانی

1)      طاسی سر یا ابرو

2)      چین و چروک ناشی از افزایش سن (صورت و دست‌ها)

3)      چین و چروک حرکتی

4)      پف یا کبودی دور چشم

5)      جای جوش (آکنه یا آبله مرغان)

6)      خطوط اخم یا خنده

7)      ترمیم زخم‌های کهنه

8)      ترمیم زخم‌های دیابتی و زخم بستر

9)      ترمیم جای زخم‌های قدیمی ناشی از بریدگی، سوختگی، کندگی و ...

10)   تسریع درترمیم شکستگی استخوان یا نقص غضروفی

11)   کمک به کم شدن دردهای کهنه و قدیمی

12)   کاشت دندان

در تصاویر زیر نمونه‌هایی از پلاسما درمانی و اثرات آن را مشاهده می‌کنید.

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t18.JPG

 

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t19.JPG

 

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t20.JPG

 

http://tabaar.com/Schools/Files/Attachments/hgto/t21.JPG

 

مطالبی که گفته شد، تنها نمونه‌ای از کاربردهای بسیار زیاد پلاسما در زمینه‌ی پزشکی، داروسازی و درمان است.

امید است مجموعه مقالات مربوط به پلاسما و کاربردهای آن در پزشکی، توانسته باشد آشنایی هر چند اندک با حالت چهارم ماده را برای خوانندگان، فراهم کرده باشد.

ارائه دهنده: سمیه رحیم داد، دبیر فیزیک دبیرستان امام حسین علیه السلام تربت حیدریه

  • [نسخه قابل چاپ]
  • توسط: کرمانی
  • آدرس الکترونیک فرستنده: -
  • تاریخ ارسال: يکشنبه 5 ارديبهشت 1395
عالي بسيارخوب متوسط ضعيف

اين سايت تا كنون 548711 بازديدكننده داشته است
© تمامی حقوق این پایگاه
متعلق به موسسه فرهنگی آموزشی
امام حسین علیه السلام می باشد